Η «Αμνησ(τ)ία» Δεν Είναι η Λύση σε Καταστροφικές Πολιτικές Αποφάσεις
Και η «επιβεβαίωση» μας δεν αποτελεί το κίνητρο για να τους καλέσουμε σε απολογία
Της AJ Kay
- «Λυπάμαι πολύ που πληγώθηκες. Πώς μπορούσα να ήξερα ότι θα σε πονούσε όταν σε χτυπούσα με αυτό το ρόπαλο;»
- «Εκτιμώ τη συγγνώμη σου, αλλά θα είναι δύσκολο να μείνουμε φίλοι γνωρίζοντας ότι ήσουν ικανός για κάτι τέτοιο».
- «Σαν τι; Δε ήξερα ότι το ρόπαλο θα σου έκανε κακό. Πώς θα μπορούσα να το ήξερα;»
- «Είναι γνωστο επειδή το εξηγεί η φυσική, η φυσιολογία, η κοινή λογική - Και ενώ ούρλιαζα, “Μη με χτυπάς, αυτό θα πονέσει!” ακριβώς πριν εσύ το κάνεις και αμέσως μετά, “Αυτό πόνεσε!”.»
- «Λοιπόν, δεν έχω διαβάσει καμία μια μελέτη που να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το να χτυπήσεις ανθρώπους με ρόπαλο του μπέιζμπολ θα τους βλάψει. Στην πραγματικότητα, μου είπαν ότι αυτό ήταν απαραίτητο να τους κρατήσουμε όλους ασφαλείς και ότι όποιος το αρνείται είναι εγωιστής».
- «Και το πίστεψες; Αυτό είναι τρελό!»
- «Λοιπόν, προφανώς, αλλά δεν το κάνω πια. Δε νομίζω.»
- «Μα γιατί το πίστεψες τότε;»
- «Επειδή δεν ήξερα».
- «Θα με ξαναχτυπήσεις;»
- «Σε καμία περίπτωση… εκτός αν φυσικά αυτό, θα μας κρατήσει όλους ασφαλείς».
Αυτό περίπου συνοψίζει την όλη συζήτηση για εμένα.
Γράφω σήμερα ως απάντηση στο πιο πρόσφατο άρθρο της Emily Oster στο Atlantic με τίτλο, «Ας Κηρύξουμε τη Πανδημική Αμνηστία: Πρέπει να συγχωρούμε ο ένας τον άλλον για όσα κάναμε και είπαμε όταν ήμασταν στο σκοτάδι σχετικά με τον COVID».
Το κομμάτι ξεκινά με ένα πραγματικό συμβάν της Emily στο οποίο η οικογένειά της κάνει πεζοπορία έξω με υφασμάτινες μάσκες και ο γιος της ουρλιάζει σε ένα άλλο μικρό παιδί επειδή το πλησίασε πολύ.
“Αυτές οι προφυλάξεις ήταν εντελώς λανθασμένες», είπε, «Αλλά το θέμα είναι ότι: δεν ξέραμε.”
Καταρχήν δύο πράγματα: Αυτά δεν ήταν «προφυλάξεις», επειδή η Αρχή της Προφύλαξης1 απαιτεί από εμάς τους ίδιους να σταθμίσουμε το κόστος της εφαρμογής οποιασδήποτε «προφύλαξης» με την ίδια κριτική αντιληψή. Όμως δε το κάναμε αυτό.
Και, φυσικά, το ξέραμε απολύτως.
Αυτό αποτελεί μόνο τη πρώτη παράγραφος στο ψευδο-συμβιβαστικό άρθρο της Emily, που είναι γεμάτο με ακριβώς το ίδιο είδος του γκάσλαϊτινγκ2 και των ιδιοτελών υπεκφυγών που μας οδήγησαν εδώ.
Αισθάνομαι υποχρεωμένη να το αναλύσω γιατί, σαφώς, αυτή είναι μια συζήτηση που πρέπει να κάνουμε. Η Emily υπονοεί ότι οι άνθρωποι που είχαν δίκιο καθ’ όλη τη διάρκεια καθυστερούν τη συμφιλίωση με το να μη προσφέρουν στους δράστες συγχώρεση.
Παραλείπει να αναφέρει ότι κανένας από όσους υπέστησαν τη ζημία δε ρωτήθηκαν γι’ αυτό.
(Το «Μα δεν ήξερα, άρα πρέπει να με συγχωρήσεις!» δε μετράει.)
Η Emily λέει, “Δεδομένης της αβεβαιότητας, σχεδόν κάθε άποψη ελήφθη για κάθε είδους θέμα.”
Ποτέ δεν αντιμετωπίσαμε ένα αχταρμά από εντελώς αποπροσανατολιστικές καταστάσεις και άγνωστα αποτελέσματα. Οι θέσεις μας ήταν σαφείς και πλήρως ευθυγραμμισμένες με αυτήν τη λίστα των πραγμάτων που γνωρίζαμε έως ή και πριν από τον Μάρτιο του 2020:
Ο COVID έχει μια σαφή διαστρωμάτωση κινδύνου που στρέφεται δραματικά προς τους ηλικιωμένους
Ο COVID δεν είναι τόσο θανατηφόρος όσο μας φόβιζαν στην αρχή
Ο πανικός, ο στιγματισμός, οι υποχρεωτικότητες και η πολιτικοποίηση είναι ανάθεμα για τη δημόσια υγεία
Διαθέτουμε ανοσοποιητικό σύστημα και υπάρχει η φυσική ανοσία
Η απουσία του σχολείου βλάπτει τα παιδιά, ειδικά όσα είναι σε μειονεκτική θέση
Η απομόνωση οποιουδήποτε ανθρώπου είναι σκληρή και επιζήμια
Η μοναξιά σκοτώνει
Τα μέσα ενημέρωσης επωφελούνται από τη δημιουργία του φόβου
Υγεία δεν είναι μόνο η αποφυγή ασθενειών
Οι μάσκες δε λειτουργούν + τα πρόσωπα είναι σημαντικά
Το να αναγκάζεις ανθρώπους να πεθαίνουν μόνοι είναι απάνθρωπο
Τα lockdown είναι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Η ενημερωμένη συγκατάθεση είναι απαραίτητη
Η σωματική αυτονομία είναι πρωταρχικής σημασίας
Η παροχή κίνητρων δημιουργεί τα επιθυμητά κίνητρα
Το κλείσιμο της παραγωγής προκαλεί διακοπές στην εφοδιαστική αλυσίδα
Οι διακοπές της εφοδιαστικής αλυσίδας απειλούν την οικονομική σταθερότητα
Η επιστήμη δεν προχωράει «υποκύπτοντας»
Οι πανικόβλητοι άνθρωποι δεν παίρνουν λογικές αποφάσεις
Η αναγνώριση των παραπάνω αληθινών γεγονότων θα ήταν αρκετό για να αποτρέψει πιθανώς το 90% των βλαβών που προξενήθηκαν. Αλλά όχι μόνο αγνοήθηκαν, αλλά καταστέλλονταν, παρά το γεγονός ότι οι λογικοί άνθρωποι που τις έλεγαν, φώναζαν από τις στέγες. Ίσως η Emily θα μπορούσε να φανταστεί την έκπληξή μας όταν την άκουσα τώρα να λέει ότι δεν ήξερε.
“Μπροστά στην τόση αβεβαιότητα, το να κάνεις κάτι σωστό είχε ένα εντονο στοιχείο τύχης. Και ομοίως, το να κάνεις κάτι λάθος δεν ήταν ηθική αποτυχία.”
Η τύχη δεν ήταν παράγοντας. Για τους περισσότερους αρκούσε μόνο μια στάλα κοινής λογικής και η μερίδα του λέοντος από τα λάθη που διαπράχθηκαν ήταν απολύτως ηθικές αδυναμίες, κυρίως επειδή δεν μπορούσε κανείς να προωθήσει το κυρίαρχο αφήγημα χωρίς να συσκοτίσει την αλήθεια.
Μια ομάδα με επικεφαλής τον Δρ. Tom Inglesby, Διευθυντή του Κέντρου Johns Hopkins για την Ασφάλεια της Υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Bloomberg και συμπεριλαμβανομένου του D.A. Henderson, του ανθρώπου που πιστώθηκε για την εξάλειψη της ευλογιάς, έγραψαν τα εξής το 2006:
«Η εμπειρία έχει δείξει ότι οι κοινότητες που αντιμετωπίζουν επιδημίες ή άλλα ανεπιθύμητα συμβάντα ανταποκρίνονται καλύτερα και με το λιγότερο άγχος όταν η κανονική κοινωνική λειτουργία της κοινότητας διαταράσσεται λιγότερο. Μια ισχυρή ηγεσία στη πολιτική και τη δημόσια υγεία που να παρεχει τη διαβεβαίωση και τη διασφάλιση της παροχής των απαραίτητων υπηρεσιών ιατρικής περίθαλψης είναι κρίσιμα ζητηματα. Εάν κάποιο από τα δύο θεωρηθεί λιγότερο από το βέλτιστο, μια διαχειρίσιμη επιδημία θα μπορούσε να οδηγηθει προς τη καταστροφή».
Για οποιονδήποτε λόγο, για οποιονδήποτε σκοπό, οι εξουσίες κάθε μορφής εφάρμοσαν πολιτικές που έρχονταν σε αντίθεση με όλα όσα γνωρίζαμε για τη δημόσια, τη ψυχική, τη κοινωνική, την εξελικτική και την ανοσολογική υγεία, καθώς και για την ιολογία, την επιδημιολογία και τη διαχείριση της πανδημίας.
Και το ξέραμε.
Η συζήτηση σταματάει εδώ μέχρι να υπάρξει συμφωνία σε αυτό το σημείο.
Η διάγνωση του προβλήματος από την Emily είναι: “Οι άνθρωποι που τα έλεγαν σωστά, για οποιονδήποτε λόγο, θέλουν να καμαρώνουν που επιβεβαιώθηκαν... Η αντιμετώπιση των πανδημικών επιλογών ως ενα πίνακα αποτελεσμάτων στον οποίο ορισμένοι συγκέντρωσαν περισσότερους πόντους από τους άλλους μας εμποδίζει να προχωρήσουμε.”
Πλάκα μας κάνεις Emily; Η αντίδραση σε αυτό το άρθρο δεν αφορούσε την εμμονή σε μια ασήμαντη βαθμολογία για όσους επιβεβαιώθηκαν. Αυτές οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν έβλαψαν ανθρώπους. Σκότωσαν ανθρώπους.
Και είναι παραπλανητικό να μιλάς ακόμη και για «επιλογές», επειδή, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είχαμε καμία επιλογή (τουλάχιστον δεν είχαμε νομικά). Οι μάσκες ήταν υποχρεωτικές. Τα τεστ ήταν υποχρεωτικά. Τα εμβόλια επιβλήθηκαν. Τα ταξίδια περιορίστηκαν. Αυτές οι «επιλογές» επιβλήθηκαν στους ανθρώπους.
Και το χειρότερο είναι ότι τα ξέραμε απολύτως καλύτερα.
Και δε θα επιτρέψουμε σε κάποιους να ισχυρίζονται ότι δεν ήξεραν.
Όχι λόγω κάποιας «βαθμολογίας» αλλά επειδή δε θέλουμε να ξανασυμβεί.
Η αναγωγή της αντίστασής μας σε «βαθμολογίες» και σε «επιβεβαιώσεις» είναι τόσο γελοία όσο επίσης και προσβλητική.
Παλεύουμε για τις ζωές και το προς το ζην εδώ και τρία χρόνια, παρακαλώντας ανθρώπους με επιρροή να δουν τι είναι ακριβώς μπροστά στα μούτρα τους και το 99% από αυτούς αποφάσισαν να υποχωρήσουν.
Οπότε, όχι, δεν είναι η «επιβεβαίωση» που μας κρατάει πίσω… είναι τα ψέματα που μας έφεραν εδώ και η απροθυμία αυτών που υποχώρησαν όπως τους είπαν.
Δεν μπορείτε να κατηγορήσετε την «ομίχλη/αβεβαιότητα του πολέμου» τη στιγμή που περιφέρεστε με μια μηχανή ομίχλης στην πλάτη σας. Ομοίως, το «Ήμασταν στο σκοτάδι!» χάνει την όποια αληθοφάνεια όταν αποκλείετε την πρόσβαση όλων στον διακόπτη των φώτων.
Ο λόγος που αρνούμαι να δεχτώ εκκλήσεις για «αμνηστία» δεν είναι επειδή είμαι εκδικητική.
Είναι επειδή η χορήγηση «αμνηστίας» αφήνει τους ανθρώπους που έχουν ήδη συντριβεί από το βάρος αυτών των αποφάσεων ακόμη ευάλωτους.
Εδώ σας παραθέτουμε τη καλύτερη δυνατή ευκαιρία προς ένα δείγμα σταθερότητας σε βραχυπρόθεσμη τουλάχιστον βάση:
Αναγνώριση – Δε θα φτάσουμε πουθενά έως ότου οι άνθρωποι που επηρέασαν με τις αποφάσεις τους αυτά τα καταστροφικά λάθη, αναγνωρίσουν τη ζημιά που προξένησαν. Αυτό δεν αφορά το εάν «έχουμε δίκιο» – αλλά είναι θέμα ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η παραδοχή ενός λάθους - ειδικά ενός λάθους που έβλαψε ανθρώπους - οδηγεί σε μεγάλο βαθμό στη θεραπεία. Όσο περισσότερο οι άνθρωποι αρνούνται να παραδεχτούν τα λάθη τους, τόσο περισσότερο το κακό θα συνεχίσει να εντείνεται.
Ευθύνη – Πρέπει να γνωρίζουμε ποιες αποφάσεις ελήφθησαν και από ποιον. Δεν μπορώ να τονίσω αρκετά πόσο σημαντικό είναι αυτό για να προχωρήσουμε μπροστά. Δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματα αν δεν ξέρουμε ποιος ή τι τα προκάλεσε. Και πρέπει να γίνει κατανοητό ότι όποιος αντιστέκεται σε αυτή τη διαδικασία δεν έχει ως πρωταρχικό κίνητρο την επίλυση προβλημάτων.
Λογοδοσία – Τα άτομα που πήραν αυτές τις αποφάσεις πρέπει να λογοδοτήσουν. Η ηγεσία δεν αφορά μόνο το δικαίωμα της λήψης των αποφάσεων – αφορά και την ανάληψη ευθύνης για αυτές τις αποφάσεις. Εάν ένας ηλικιωμένος πέθανε μόνος του υπό τις οδηγίες σας, τότε απορρίπτεστε άμεσα. Εάν τα παιδιά αρνήθηκαν την εκπαίδευση τους, τη διαφύλαξη τους και τις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις υπό την επίβλεψή σας, τότε έχετε ήδη πάρει τη συνέντευξή σας και έχετε αποτύχει. Οι άνθρωποι που επλήγησαν δε θέλουν εκείνους που προκάλεσαν την καταστροφή να είναι αρμόδιοι και στις προσπάθειες ανάκαμψης. Η άποψη αυτών των «ηγετών» έχει δοκιμαστεί και έχει βρεθεί ελλιπής.
Νέα Ηγεσία/Εκπρόσωποι – Τα άτομα που ενορχήστρωσαν και εφάρμοσαν αυτές τις πολιτικές πρέπει να παραιτηθούν/να απομακρυνθούν και να αντικατασταθούν, ιδανικά με άτομα που, καθ' όλη τη διάρκεια της υστερίας, κράτησαν ψύχραιμα και πρότειναν βιώσιμες λύσεις. Χωρίς νέα ηγεσία, μπορούμε να περιμένουμε τα ίδια αποτελέσματα την επόμενη φορά.
Διασφαλίσεις – Χρειαζόμαστε πολιτικές που να ελέγχουν τις εξουσίες που επέτρεψαν αυτό να συμβεί. Οι ατελείωτες διακηρύξεις περί εκτάκτων αναγκών και οι μηχανισμοί χρηματοδότησης της επιστήμης που κρατούν τη σταδιοδρομία των ερευνητών στην ομηρία ενός προδιαγεγραμμένου αφηγήματος, για παράδειγμα, και τα δύο αυτά πράγματά θα πρέπει να εξαλειφθούν.
Δέσμευση – Το συμμάζεμα που απαιτείται εδώ είναι τεράστιο και μπορεί να χρειαστούν γενιές αποκατάστασής όλων αυτών. Πρέπει να δεσμευτούμε ότι επιτηρούμε τα εφέ δεύτερης και τρίτης τάξης3 και να τα επιδιορθώνουμε κάθε φορά ώστε να παραμένουμε στη σωστή πορεία.
Το συμπέρασμα της Emily είναι ότι, «… πρέπει να μάθουμε από τα λάθη μας και να τα αφήσουμε να ξεπεραστούν.»
Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί - τουλάχιστον όχι έως ότου οι άνθρωποι που έκαναν το λάθος να γίνουν ανοιχτοί στη μάθηση. Και η διαδικασία μάθησης απαιτεί ταπεινοφροσύνη και ειλικρίνεια. Κανείς δε χρωστάει σε κανέναν συγχώρεση, και το να προσποιούμαστε ότι το κακό το έχουν υποστεί εξίσου και από τις δύο πλευρές είναι μια μορφή γκάσλαϊτινγκ.
Η εμπιστοσύνη στη δημόσια υγεία, τη κυβέρνηση και τους θεσμούς έχει καταρρεύσει – απολύτως δικαιολογημένα. Όπως λειτουργούν επί του παρόντος, στερούνται κάθε ακεραιότητας.
Τα παιδιά μας δε θα θεραπεύσουν πλήρως χωρίς τη διαβεβαίωση ότι ο κόσμος τους και οι ενήλικες από τους οποίους εξαρτώνται παραμένουν σταθεροί και δεν υπερβάλλουν με υστερία.
Αν θέλουν πραγματικά η κοινωνία να ανακάμψει από τα τελευταία 2-3 εφιαλτικά χρόνια, η Emily και οι συνεργάτες θα πρέπει να ψάξουν λίγο πιο βαθιά. Οι εκκλήσεις για συγχώρεση είναι κούφιες όταν δεν υπάρχει αναγνώριση λάθους. Το «Μα δεν ξέραμε! » είναι απλώς κάτι περισσότερο από το ίδιο ιδιοτελές τροπάριο που μας ταΐζουν με το κουτάλι εδώ και χρόνια.
Γιατί ξέραμε.
Και έχουμε αποδείξεις.
Και θα συνεχίσουμε να τις δείχνουμε για όσο διάστημα χρειαστεί για να ξεκινήσει η πραγματική ανάκαμψη.
Γιατί, ενώ η Emily μπορεί να θέλει συγχώρεση, αυτό που εμείς θέλουμε είναι να μην ξανασυμβεί ποτέ.
Η αρχή της προφύλαξης (precautionary principle) ή αλλίως η προληπτική προσέγγιση είναι μια ευρεία γνωσιολογική, φιλοσοφική και νομική προσέγγιση στις νέες καινοτομίες που έχουν δυνατότητα πρόκλησης βλάβης όταν λείπει εκτεταμένη επιστημονική γνώση για το θέμα. Τονίζει την προσοχή, την παύση και την επανεξέταση πριν εφαρμόσουμε νέες καινοτομίες που μπορεί να αποδειχθούν καταστροφικές. Στο πλαίσιο της επιστήμης των μηχανικών, η αρχή της προφύλαξης εκδηλώνεται ως παράγοντας ασφάλειας, που συζητείται λεπτομερώς στη μονογραφία του Elishakoff. Η αλληλεπίδραση μεταξύ του παράγοντα ασφάλειας και της αξιοπιστίας μελετάται εκτενώς από μηχανικούς και φιλοσόφους. Η αρχή χρησιμοποιείται συχνά από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε καταστάσεις όπου υπάρχει πιθανότητα βλάβης από τη λήψη μιας συγκεκριμένης απόφασης (π.χ. λήψη μιας συγκεκριμένης πορείας δράσης) και δεν υπάρχουν ακόμη οριστικά στοιχεία. Για παράδειγμα, μια κυβέρνηση μπορεί να αποφασίσει να εμποδίσει ή να περιορίσει την ευρεία κυκλοφορία ενός φαρμάκου ή μιας νέας τεχνολογίας έως ότου δοκιμαστεί διεξοδικά. Η αρχή αναγνωρίζει ότι ενώ η πρόοδος της επιστήμης και της τεχνολογίας έχει συχνά αποφέρει μεγάλα οφέλη στην ανθρωπότητα, συνέβαλε επίσης στη δημιουργία νέων απειλών και κινδύνων. Συνεπάγεται η κοινωνική ευθύνη για την προστασία του κοινού από την έκθεση σε μια τέτοια βλάβη, όταν η επιστημονική έρευνα έχει βρει έναν εύλογο κίνδυνο. Αυτές οι προφυλάξεις θα πρέπει να χαλαρώσουν μόνο εάν προκύψουν περαιτέρω επιστημονικά ευρήματα που παρέχουν βάσιμες ενδείξεις ότι δε θα προκληθεί βλάβη.
Με τον όρο γκάσλαϊτινγκ (gaslighting) εννοείται μια μέθοδος ψυχολογικής χειραγώγησης της οποίας στόχος είναι η σπορά αμφιβολιών εντός ατόμων ή ομάδων ατόμων, έτσι ώστε να μην είναι βέβαια για την ίδια τους τη μνήμη, την αντίληψη και τη λογική. Χρησιμοποιώντας συνεχή άρνηση, παραπλάνηση, αντιφάσεις, και ψεύδη, προσπαθεί να αποσταθεροποιήσει το θύμα και να απαξιώσει τις πεποιθήσεις του.
Τα αποτελέσματα/εφέ έχουν αιτίες. Τα αποτελέσματα μπορούν, και συνήθως γίνονται αιτίες ενός άλλου αποτελέσματος. Έτσι μπορεί να υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός «αλυσίδων» αιτίου και αποτελέσματος που δημιουργούνται με βάση ένα μόνο αιτιακό γεγονός (π.χ. ο Covid). Έτσι η Αιτία1 αποδίδει Αποτέλεσμα1. Το Αποτέλεσμα1 γίνεται Αιτία2, το οποίο αποδίδει Αποτέλεσμα2 (εφέ δεύτερης τάξης). Και το Αποτέλεσμα2 γίνεται Αιτία3, το οποίο παράγει το Αποτέλεσμα3 (εφέ τρίτης τάξης).